Almancada N-Deklination: zayıf isimler ve örnekler

İsim de neden değişir

Hâlleri öğrenirken belki artikele odaklandın. Zayıf eril isimlerde ismin kendisi de değişir: Der Student lernt. (“Öğrenci ders çalışıyor”) ve Ich kenne den Studenten. (“Öğrenciyi tanıyorum”).

Bu örüntünün adı N-Deklination’dır. Tekilde isim Akkusativ, Dativ ve Genitiv’de -(e)n alır; Nominativ temel biçimi korur.

Tablodaki biçimler tekildir. Studenten görmek otomatik olarak “öğrenciler” anlamına gelmez: artikel ve cümle sayıyı ve hâli ayırt etmeni sağlar.

Tanıman gereken gruplar

Pek çok zayıf eril isim kişileri ya da canlıları adlandırır. Sık görülenler şunlardır:

• -e ile biten eril isimler: der Junge, der Kunde, der Kollege.
• -ent, -ant, -ist, -at gibi eklerle biten kişiler, örneğin der Student, der Lieferant, der Tourist, der Diplomat.
• Tek tek ezberlenmesi gereken kelimeler: der Mensch ve der Herr.

Ekler bir ipucudur; her isme -n eklemek için bir izin değil. Der Vater bu örüntüyü izlemez: Ich sehe den Vater. (“Babayı görüyorum”). Her kelimeyi çekimini gösteren bir biçimle kaydet: der Kunde – den Kunden.

Herr ve karma biçimler

Herr tekilin işaretli hâllerinde Herrn, çoğulda ise Herren olur: Ich spreche mit dem Herrn. (“Beyefendiyle konuşuyorum”) ve Ich spreche mit den Herren. (“Beyefendilerle konuşuyorum”).

Bazı benzer isimler Genitiv tekilde -ns alan karma bir örüntü izler. Onları Student tablosuna zorla sokma: örneğin der Buchstabe → des Buchstabens (“harf”). Bu kelimeleri öğrenirken Genitiv biçimini ve çoğulu kontrol et.

Üç farklı eki ayırt et

mit dem freundlichen Kollegen (“nazik meslektaşla”) ifadesinde dem Dativ’i gösterir, freundlichen bir sıfat eki taşır ve Kollegen zayıf ismin ekini alır. Bu değişiklikler hâl üzerinden birbirine bağlıdır ama farklı kelimelere aittir.

Tekildeki N-Deklination’ı başka isimlerin Dativ çoğuldaki -n’i ile de karıştırma: mit den Kindern (“çocuklarla”). Kind nötrdür ve bu yüzden zayıf bir eril isim olmaz.

Kısa bir tekrar rutini

Bir kişiyi dört cümleyle anlat: özne, nesne, mit ile bir tümleç ve Genitiv ile sahiplik. Önce artikelin, sonra ismin altını çiz. Bu rehber Dilelang’ın B2 bölümüne aittir; sık kullanılan kelimeler başka kurslarda daha önce görülebilir. Hâller hâlâ zor geliyorsa Akkusativ ve Dativ rehberine dön.

Cevaplı alıştırmalar

Çözümleri açmadan önce cevap ver. Her cevap biçimin nedenini açıklar:

1. Ich sehe den ___. (Junge, tekil).
2. Wir helfen dem ___. (Student, tekil).
3. Das ist die Tasche des ___. (Kollege, tekil).
4. Der ___ wartet draußen. (Kunde, tekil).
5. Ich spreche mit dem ___. (Herr, tekil).
6. Wir besuchen den ___. (Vater, tekil).

Cevapları ve açıklamaları göster

1. Jungen: zayıf eril ismin Akkusativ tekili.
2. Studenten: Dativ tekil; -en eklenir.
3. Kollegen: zayıf Genitiv tekil, -s eklenmez.
4. Kunde: Nominativ tekil; temel biçimi korur.
5. Herrn: işaretli tekil biçim; Herren çoğuldur.
6. Vater: bu sınıfa ait değildir; -n eklenmez.