Przyimki z dwoma przypadkami: Akkusativ czy Dativ

Dziewięć Wechselpräpositionen

Te przyimki mogą łączyć się z Akkusativ lub z Dativ, a w znaczeniu przestrzennym zmienia to sens: an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen.

Nie próbuj wybierać przypadka, tłumacząc jedno słowo. Zinterpretuj relację między czynnością a opisanym miejscem.

Gdzie coś się dzieje a dokąd zmierza

Dativ przedstawia położenie albo miejsce, w którym odbywa się czynność. Akkusativ może przedstawiać cel, do którego zmierza czynność. To przypomina polskie „pod stołem” i „pod stół”, „za domem” i „za dom”. Porównaj:

• Nora läuft im Garten. — Nora biega po ogrodzie. Ogród to miejsce czynności.
• Nora läuft in den Garten. — Nora wbiega do ogrodu. Ogród to cel.

Oba zdania zawierają ruch. Dlatego „ruch = Akkusativ” prowadzi do błędów. Przy tych przestrzennych użyciach pytaj Wo? („gdzie?”) lub Wohin? („dokąd?”). Zapamiętaj ściągnięcia: im = in dem i ins = in das.

Umieszczanie czegoś a opis położenia

Ćwicz pary czasowników z tą samą sceną:

Zdania po lewej mówią, gdzie umieszcza się przedmiot lub osobę. Zdania po prawej opisują położenie: wazon na stole, zeszyt na kanapie, osoba siedząca na krześle. Możesz też zestawić wieszanie i wiszenie: Ich hänge das Bild an die Wand. → Das Bild hängt an der Wand.

Granice tej reguły

Pytanie Wo/Wohin działa tu przy relacjach przestrzennych; nie rozstrzyga automatycznie każdego użycia tych przyimków. W Ich warte auf den Zug. („Czekam na pociąg”) przypadek należy do połączenia czasownikowego warten auf + Akkusativ.

Przy über Akkusativ może też oznaczać drogę, która coś przecina: Wir gehen über die Brücke. („Przechodzimy przez most”). Nie trzeba tego rozumieć jako wejścia do celu.

Przed ćwiczeniami powtórz formy Akkusativ i Dativ. Narysuj każdą scenę i napisz jedno zdanie o położeniu, a drugie o umieszczaniu.

Ćwiczenia z odpowiedziami

Odpowiedz, zanim rozwiniesz rozwiązania. Każda odpowiedź wyjaśnia powód formy:

1. Die Katze schläft unter ___ Tisch. der Tisch.
2. Ich lege die Tasche unter ___ Tisch.
3. Die Kinder laufen in ___ Halle. Biegają po hali; die Halle.
4. Die Kinder laufen in ___ Halle. Wbiegają do hali.
5. Die Lampe hängt über ___ Bett. das Bett.
6. Wir gehen über ___ Brücke. Przechodzimy przez most; die Brücke.

Pokaż odpowiedzi i wyjaśnienia

1. dem: położenie pod stołem; Dativ rodzaju męskiego.
2. den: stół wyznacza cel umieszczenia; Akkusativ rodzaju męskiego.
3. der: miejsce czynności wyraża się przez Dativ, nawet jeśli dzieci biegają.
4. die: cel z Akkusativ rodzaju żeńskiego.
5. dem: położenie nad łóżkiem; Dativ rodzaju nijakiego.
6. die: droga przez most; über z Akkusativ.