İki hâlli edatlar: Akkusativ mi Dativ mi

Dokuz Wechselpräposition

Bu edatlar Akkusativ ya da Dativ alabilir; mekân bildiren kullanımlarında bu bir anlam farkı yaratır: an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen.

Hâli tek bir kelimeyi çevirerek seçmeye çalışma. Eylem ile anlatılan yer arasındaki ilişkiyi yorumla.

Nerede olduğu ile nereye gittiği

Dativ bir konumu ya da bir etkinliğin gerçekleştiği yeri gösterir. Akkusativ eylemin yöneldiği hedefi gösterebilir. Türkçedeki “-de” ve “-e” ayrımına benzer: “masanın altında” ve “masanın altına”. Karşılaştır:

• Nora läuft im Garten. — Nora bahçede koşuyor. Bahçe, etkinliğin yeridir.
• Nora läuft in den Garten. — Nora koşarak bahçeye giriyor. Bahçe hedeftir.

İki cümlede de hareket var. Bu yüzden “hareket = Akkusativ” hatalara yol açar. Bu mekân kullanımlarında Wo? (“nerede?”) ya da Wohin? (“nereye?”) diye sor. Kısaltmaları hatırla: im = in dem ve ins = in das.

Bir şeyi yerleştirmek ya da konumunu anlatmak

Aynı sahne için fiil çiftleriyle çalış:

Soldaki cümleler nesnenin ya da kişinin nereye konduğunu söyler. Sağdakiler konumu anlatır: masanın üstündeki vazo, kanepedeki defter, sandalyede oturan kişi. Bir şeyi asmak ile asılı olmak arasındaki farkı da karşılaştırabilirsin: Ich hänge das Bild an die Wand. → Das Bild hängt an der Wand.

Bu kuralın sınırları

Wo/Wohin sorusu burada mekân ilişkileri için işe yarar; bu edatların her kullanımını otomatik olarak belirlemez. Ich warte auf den Zug. (“Treni bekliyorum”) cümlesinde hâl, warten auf + Akkusativ fiil yapısına aittir.

über ile Akkusativ, bir şeyin üzerinden geçen bir yolu da gösterebilir: Wir gehen über die Brücke. (“Köprünün üzerinden yürüyerek geçiyoruz”). Bunu bir hedefe girmek olarak anlamak gerekmez.

Pratik yapmadan önce Akkusativ ve Dativ biçimlerini tekrar et. Her sahneyi çiz; konum için bir, yerleştirme için bir cümle yaz.

Cevaplı alıştırmalar

Çözümleri açmadan önce cevap ver. Her cevap biçimin nedenini açıklar:

1. Die Katze schläft unter ___ Tisch. der Tisch.
2. Ich lege die Tasche unter ___ Tisch.
3. Die Kinder laufen in ___ Halle. Salonun içinde koşuyorlar; die Halle.
4. Die Kinder laufen in ___ Halle. Koşarak salona giriyorlar.
5. Die Lampe hängt über ___ Bett. das Bett.
6. Wir gehen über ___ Brücke. Köprüden geçiyoruz; die Brücke.

Cevapları ve açıklamaları göster

1. dem: masanın altında konum; eril Dativ.
2. den: masa, yerleştirmenin hedefidir; eril Akkusativ.
3. der: koşsalar da etkinliğin yeri Dativ ile anlatılır.
4. die: dişil Akkusativ ile hedef.
5. dem: yatağın yukarısında konum; nötr Dativ.
6. die: köprünün üzerinden geçen yol; über ile Akkusativ.